34. Festiwal Mediów „Człowiek w Zagrożeniu”
W 2024 roku 34. Festiwal Mediów „Człowiek w Zagrożeniu" odbył się w dniach 9-13 października w Muzeum Kinematografii w Łodzi oraz w Narodowym Centrum Kultury Filmowej. Część online trwała od 14 do 23 października. W programie znalazło się blisko 60 filmów, 29 reportaży i ponad 50 gości.
Jury Konkursu Filmów Dokumentalnych tworzyli: Mariusz Wilczyński – przewodniczący, Marek Horodniczy, Irena Piłatowska-Mądry, Małgorzata Staroń i Joanna Talczewska. W Jury Konkursu Reportaży Telewizyjnych zasiedli Jacek Grudzień, Edyta Krześniak i Justyna Suchecka, a w Jury Konkursu Reportaży Audio – Roma Leszczyńska, Agnieszka Pacho i Joanna Sikorzanka. Filmy oceniało również Jury Młodych Krytyków, złożone z laureatów konkursu „Krytyk pisze" Festiwalu Kamera Akcja – Olka Młyńskiego, Wiktora Szymurskiego i Aleksandry Wolf – a reportaże studenci Uniwersytetu Łódzkiego.
Edycja obejmowała przegląd filmów Marcela Łozińskiego, połączony z odsłonięciem jego gwiazdy w Łódzkiej Alei Gwiazd, oraz retrospektywę Ewy Borzęckiej pokazaną pod hasłem „Dokumentalne kontrowersje", od pierwszego polskiego dokumentu o osobach transpłciowych po „Arizonę". Z okazji 75-lecia łódzkiej Wytwórni Filmów Oświatowych zaprezentowano dwa zestawy krótkich filmów: eksperymenty z konwencją filmu oświatowego oraz zapomniane arcydzieła krótkiego metrażu. Po raz pierwszy razem pokazano tryptyk Józefa Robakowskiego poświęcony Katarzynie Kobro.
Gościem specjalnym był Rithy Panh. Kambodżański dokumentalista spotkał się z publicznością po projekcji „Brakującego zdjęcia" i odebrał Nagrodę im. Krzysztofa Talczewskiego. Z widzami spotkała się także Tania Rakhmanova, autorka „Chińskich obozów koncentracyjnych" i „Żelaznej kurtyny".
W Muzeum Kinematografii otwarto wystawę fotografii Bartosza Kałużnego „Dywers 2.0", poświęconą stereotypizacji, neuroróżnorodności, zdrowiu psychicznemu i niepełnosprawności; kuratorem ekspozycji był prof. Marek Domański z ASP w Łodzi. W przestrzeni NCKF Spot pokazano fotografie George'a Gittoesa, towarzyszące projekcji jego filmu „Ukrainistan Artist War".
W ramach projektu W.A.R. (Wiarygodnie. Atrakcyjnie. Rzetelnie) Tomasz Patora poprowadził warsztaty o dziennikarstwie śledczym, granicach prowokacji i relacji reportera z bohaterem. Katarzyna Michalak przeprowadziła spotkanie wokół książki „Dźwięk bez fikcji", poświęcone roli dźwięku w radiowym reportażu artystycznym. Spotkania z twórcami reportaży prowadziła dr Joanna Bachura z Uniwersytetu Łódzkiego. Na stronie festiwalu udostępniono również dziesięć archiwalnych reportaży Radia Łódź z lat 1959–2002.
Werdykt
Grand Prix i Statuetka Białej Kobry
Edyta Wróblewska
Gdy powieje Harmattan (opens in a new tab)
Grand Prix i Statuetkę Białej Kobry oraz nagrodę w wysokości 20.000 zł otrzymała Edyta Wróblewska za film „Gdy powieje Harmattan”. Uzasadnienie wyboru jury: „To uniwersalna historia odrzucenia, upodlenia, cierpienia i ostatecznie wyjścia ku światłu bohaterki filmu, 25 letniej Barbary z Ghany, która pogodziła się ze swoją traumatyczną przeszłością oraz miała odwagę wybaczyć rodzicom i wesprzeć rodzeństwo w odnalezieniu drogi ucieczki ze świata, w którym wciąż istnieją różne formy niewolnictwa”.
Nagroda „Cierpliwe oko” im. Kazimierza Karabasza
Małgorzata Imielska
Posłuchaj, co chcę ci powiedzieć (opens in a new tab)
Nagrodę „Cierpliwe oko” im. Kazimierza Karabasza w wysokości 15.000 zł, ufundowaną przez Narodowe Centrum Kultury otrzymała Małgorzata Imielska za film „Posłuchaj, co chcę ci powiedzieć”. Jury wyróżniło obraz „niełatwy, opowiadający o młodej dziewczynie zmagającej się ze schizofrenią, pokazujący bohaterkę i jej rodzinę w sposób dający nadzieję na to, że tę walkę można wygrać i żyć w miarę normalnie”.
Nagroda Stowarzyszenia Filmowców Polskich
Alexander Mihalkovich, Hanna Badziaka
Matczyzna (opens in a new tab)
Nagrodę Stowarzyszenia Filmowców Polskich w wysokości 6.000 zł ufundowaną przez Stowarzyszenie Filmowców Polskich otrzymali Alexander Mihalkovich i Hanna Badziaka za film „Matczyzna”. Jury doceniło „metafizyczną opowieść o strukturze zła totalnego reżimu którego rozmontowanie graniczy z cudem, gdzie nawet wrażliwcy mogą zostać bestiami”.
Nagroda im. Aleksandra Kamińskiego za przezwyciężanie zagrożeń
Agnieszka Zwiefka
Drzewa milczą (opens in a new tab)
Nagroda za przezwyciężanie zagrożeń im. Aleksandra Kamińskiego w wysokości 5.000 zł ufundowana przez Uniwersytet Łódzki przypadła Agnieszce Zwiefce za film „Drzewa milczą”. Film to „portret 16-letniej Kurdyjki Runy która w wyniku śmierci mamy na polsko-białoruskiej granicy, wobec bezradności ojca, nieoczekiwanie zmuszona jest przejąć obowiązki głowy rodziny”.
Wyróżnienie dla Filmu Dokumentalnego
Piotr Kielar
Ja, Rosiński (opens in a new tab)
Wyróżnienie Jury Konkursu Filmów Dokumentalnych otrzymał Piotr Kielar za film „Ja Rosiński”.
Wyróżnienie dla Filmu Dokumentalnego
Adelina Borets
Kwiaty Ukrainy (opens in a new tab)
Wyróżnienie Jury Konkursu Filmów Dokumentalnych otrzymała Adelina Borets za film „Kwiaty Ukrainy”.
Nagroda Jury Młodych Krytyków
Lidia Duda
Nagrodę Jury Młodych Krytyków otrzymała Lidia Duda za film „Las”.
Nagroda dla Najlepszego Reportażu Telewizyjnego
Tomasz Patora
W Żurominie rządzi Duch (opens in a new tab)
Jury doceniło rzetelność i sprawczość oraz podjęcie ważnego społecznie tematu, który wygodniej byłoby przemilczeć. „Przed nagrodzonym reportażem, mogło się wydawać, że problem fentanylu dotyczy tylko USA i jest nam odległy, tymczasem autor wykazał, że kryzys jest też już w Polsce. A Żuromin to tylko symbol wielu podobnych miejsc, w których dochodzi do tragedii”.
Nagroda dla Najlepszego Reportażu Audio
Agnieszka Szwajgier, Dorota Salus
Kryptoscam (opens in a new tab)
Zadniem jury, reportaż „jest efektem wielomiesięcznej pracy autorek i ich niesamowitego zaangażowania i determinacji w dotarciu do prawdy. Dzięki nowatorskiej formie, w której każdy odcinek zgłębia inny aspekt oszustwa telefonicznego i internetowego, słuchacz lepiej rozumie, jak bezwzględnie manipulowani są ludzie obietnicami szybkiego zysku. Reporterki wnikają w świat oszustów i ich ofiar, wywołując silne emocje i skłaniając do głębokiej refleksji nad skalą procederu i nad jego destrukcyjnym wpływem na społeczeństwo. Trudny temat został przedstawiony w sposób atrakcyjny do tego stopnia, że wysłuchanie na raz pięciu odcinków serialu nie nuży, wręcz przeciwnie – wciąga”.
Nagroda Radia Łódź za szczególną wrażliwość reporterską ex aequo
Katarzyna Michalak
Nagroda Radia Łódź za szczególną wrażliwość reporterską trafiła do Katarzyny Michalak za reportaż „Maski”.
Nagroda Radia Łódź za szczególną wrażliwość reporterską ex aequo
Adam Bogoryja-Zakrzewski
Krowa w prokuraturze (opens in a new tab)
Nagroda Radia Łódź za szczególną wrażliwość reporterską trafiła do Adama Bogoryi-Zakrzewskiego za reportaż „Krowa w prokuraturze”.
Nagroda Jury Studentów Uniwersytetu Łódzkiego
Magda Świerczyńska-Dolot
Śladami Else (opens in a new tab)
Nagrodę Jury Studentów Uniwersytetu Łódzkiego otrzymała Magda Świerczyńska-Dolot za reportaż „Śladami Else”.
Wyróżnienie Jury Studentów Uniwersytetu Łódzkiego
Joanna Sikora
Wyróżnienie Jury Studentów Uniwersytetu Łódzkiego otrzymała Joanna Sikora za reportaż „Od nowa”.
Nagroda za szczególną wrażliwość reporterską
Bertold Kittel
Na ratunek ukraińskim dzieciom (opens in a new tab)
Nagrodę za szczególną wrażliwość reporterską otrzymał Bertold Kittel za reportaż „Na ratunek ukraińskim dzieciom”.
Nagroda rzeczowa Uniwersytetu Trzeciego Wieku im. Heleny Kretz
Agnieszka Madejska, Bartosz Józefiak
Polskie Alcatraz (opens in a new tab)
Nagroda rzeczowa Uniwersytetu Trzeciego Wieku im. Heleny Kretz trafiła do Agnieszki Madejskiej i Bartosza Józefiaka za reportaż „Polskie Alcatraz”.
Nagroda Jury Studentów Uniwersytetu Łódzkiego
Marcin Gutowski
Polska podzielona (opens in a new tab)
Nagrodę Jury Studentów Uniwersytetu Łódzkiego otrzymał Marcin Gutowski za reportaż „Polska podzielona”.