35. Festiwal Mediów „Człowiek w Zagrożeniu”
W 2025 roku 35. Festiwal Mediów „Człowiek w Zagrożeniu” odbył się w dniach 15–19 października w Muzeum Kinematografii w Łodzi oraz w Narodowym Centrum Kultury Filmowej. Część online trwała do 26 października.
Jury Konkursu Filmów Dokumentalnych tworzyli: Jacek Bławut – przewodniczący, Łukasz Muszyński, Dorota Wardęszkiewicz, Edyta Wróblewska i Kamila Żyto. W Jury Konkursu Reportaży Wideo zasiedli Michał Fajbusiewicz, Katarzyna Michalak i Wojciech Augustyniak, a w Jury Konkursu Reportaży Audio – Agnieszka Pacho, Irena Piłatowska i Joanna Sikorzanka. Filmy oceniało również Jury Młodych Krytyków Filmowych, a reportaże – studenci.
Jubileuszowa edycja obejmowała retrospektywy Doroty Wardęszkiewicz, Jacka Bławuta i Michała Fajbusiewicza. W Muzeum Kinematografii pokazano instalację artystyczną Marty Nowackiej Przestrzeń dośrodkowa, poświęconą kryzysowi suicydalnemu, samotności i potrzebie bliskości. W Archiwum Fotozoficznym Uniwersytetu Łódzkiego zaprezentowano projekt Trwoga powietrzna. Ukraińscy artyści i instytucje kultury w czasie wojny, łączący publikację Tomasza Ferenca z fotografiami Marka Domańskiego.
Tomasz Patora poprowadził warsztaty dotyczące dziennikarstwa śledczego, prowokacji i relacji reportera z bohaterem. Marcin Kwintkiewicz przeprowadził zajęcia „Dziennikarstwo vs. PR”, poświęcone relacjom mediów z rzecznikami prasowymi oraz rozpoznawaniu przekazów perswazyjnych.
Wśród wydarzeń towarzyszących znalazły się wykład mistrzowski Petra Loma i Corinne van Egeraat o nieantropocentrycznym języku filmu, nagranie na żywo podcastu „SpoilerMaster” (Michał Oleszczyk, Karol Szafraniec), spotkania z twórcami retrospektyw oraz rozmowa „Herstoria polskiego dokumentu” wokół książki (Nie)zapomniane dokumentalistki.
Werdykt
Grand Prix i Statuetka Białej Kobry
Mstyslav Chernov
2000 metrów do Andrijiwki (opens in a new tab)
Grand Prix Festiwalu, nagrodę w wysokości 20 000 zł ufundowaną przez Miasto Łódź oraz statuetkę Białej Kobry otrzymał Mstyslav Chernov za film 2000 metrów do Andrijiwki. Jury doceniło sposób przedstawienia bohaterów znajdujących się w bezpośrednim zagrożeniu oraz bezkompromisową formę, która pozwala widzom niemal fizycznie doświadczyć emocji towarzyszących wojnie. Tytułowy dystans staje się próbą człowieczeństwa nie tylko dla ukraińskich żołnierzy, lecz także dla obserwującego ich dramat świata Zachodu.
Nagroda „Cierpliwe oko” im. Kazimierza Karabasza
Maciej Drygas
Nagrodę „Cierpliwe oko” im. Kazimierza Karabasza w wysokości 15 000 zł, ufundowaną przez Narodowe Centrum Kultury, otrzymał Maciej Drygas za film Pociągi. Jury nagrodziło twórcę za ukazanie historii jako niekończącej się podróży, w której pojedyncze ludzkie losy składają się na obraz najważniejszych wydarzeń XX wieku. Film został uznany za poetycką, wizualną medytację nad czasem i historią.
Nagroda Stowarzyszenia Filmowców Polskich
Arjun Talwar
Listy z Wilczej (opens in a new tab)
Nagrodę Stowarzyszenia Filmowców Polskich w wysokości 7500 zł otrzymał Arjun Talwar za film Listy z Wilczej. Jury doceniło osobisty i pełen ciepła charakter filmu, autoironię autora, humor oraz szczerość, z jaką poszukuje on odpowiedzi na pytania o polskość, przynależność i trudną relację człowieka z nową ojczyzną.
Nagroda im. Aleksandra Kamińskiego za przezwyciężanie zagrożeń
Alexis Bloom
Akta Bibiego (opens in a new tab)
Nagrodę im. Aleksandra Kamińskiego za przezwyciężanie zagrożeń w wysokości 5000 zł, ufundowaną przez Uniwersytet Łódzki, otrzymała Alexis Bloom za film Akta Bibiego. Jury wyróżniło odważny, dociekliwy i wielowymiarowy rozrachunek z mechanizmami władzy, korupcji i bezkarności. Film przypomina zarazem, że dokument może wpływać na rzeczywistość i stać się impulsem do zmiany społecznej.
Wyróżnienie Jury Młodych Krytyków
Mstyslav Chernov
2000 metrów do Andrijiwki (opens in a new tab)
Film 2000 metrów do Andrijiwki Mstyslava Chernova wyróżniono za przywrócenie walczącym żołnierzom podmiotowości oraz formalnie bezkompromisowe przedstawienie koszmaru wojny, która mimo upływu czasu nie traci znaczenia ani dramatycznej aktualności.
Wtróżnienie Jury Młodych Krytyków
Arjun Talwar
Listy z Wilczej (opens in a new tab)
Film Listy z Wilczej Arjuna Talwara wyróżniono za bezpretensjonalną, pełną szczerości i niewymuszonego humoru afirmację wielokulturowości, przełamującą obraz jednorodnej polskiej codzienności.
Nagroda dla Najlepszego Reportażu Wideo
Anna Szpręglewska
Zegarek Maksa (opens in a new tab)
Nagrodę dla Najlepszego Reportażu Wideo w wysokości 7500 zł, ufundowaną przez Łódzką Specjalną Strefę Ekonomiczną, otrzymała Anna Szpręglewska za reportaż Zegarek Maksa, wyprodukowany przez Telewizję Polską. Jury doceniło perfekcyjną konstrukcję przejmującej opowieści o przemocy domowej, subtelność formy oraz wyjątkową dbałość o szczegóły. Oszczędność środków, precyzyjnie budowana dramaturgia i powściągliwość komentarza wzmacniają emocjonalny wydźwięk historii dziecka zmuszonego do walki o własne bezpieczeństwo.
Druga Nagroda dla Reportażu Wideo
Edyta Krześniak, Ewelina Gazdowska
Gastrotwierdza (opens in a new tab)
Drugą Nagrodę dla Reportażu Wideo w wysokości 3500 zł, ufundowaną przez firmę Smart Maker, otrzymały Edyta Krześniak i Ewelina Gazdowska za reportaż Gastrotwierdza, zrealizowany dla programu „Uwaga!” TVN. Jury nagrodziło autorki za reporterską bezkompromisowość, dociekliwość i sprawczość. Wychodząc od problemu szkolnych posiłków, reportaż ujawnia lokalne powiązania, nieprawidłowości przetargowe i systemowe zaniedbania. Pokazuje również znaczenie determinacji dziennikarzy występujących w obronie dobra wspólnego.
Nagroda rzeczowa Uniwersytetu Trzeciego Wieku im. Heleny Kretz
Agata Midak, Paweł Iwaniuk
Odebrany noworodek (opens in a new tab)
Nagrodę rzeczową Uniwersytetu Trzeciego Wieku im. Heleny Kretz otrzymali Agata Midak i Paweł Iwaniuk za reportaż Odebrany noworodek, wyprodukowany przez Telewizję Polską. Jury doceniło poruszające ukazanie dramatu pary z niepełnosprawnościami, której instytucje państwowe – zamiast udzielić wsparcia – odebrały możliwość opieki nad dzieckiem. Reportaż demaskuje schematyczność i bezduszność systemu sądowniczego i opiekuńczego, a jego krótka, precyzyjna forma wzmacnia głos w obronie godności bohaterów.
Nagroda Jury Studentów Uniwersytetu Łódzkiego
Jakub Stachowiak, Sebastian Klauziński
Szlak cieni. Jak staliśmy się przemytnikami ludzi (opens in a new tab)
Szlak cieni. Jak staliśmy się przemytnikami ludzi Jakuba Stachowiaka i Sebastiana Klauzińskiego wyróżniono za odwagę, zaangażowanie i poświęcenie autorów, a także za stworzenie znakomitego przykładu dziennikarstwa wcieleniowego.
Nagroda Jury Studentów Uniwersytetu Łódzkiego
Anna Szpręglewska
Zegarek Maksa (opens in a new tab)
Zegarek Maksa Anny Szpręglewskiej nagrodzono za niezwykle poruszającą historię, odwagę dziecka, które zostało zmuszone do samodzielnej walki o ratunek, oraz ogromny emocjonalny ciężar opowieści.
Nagroda dla Najlepszego Reportażu Audio
Anna Dudzińska
Saamowie. Wyrzut sumienia Skandynawii (opens in a new tab)
Nagrodę dla Najlepszego Reportażu Audio w wysokości 6000 zł, ufundowaną przez Tygodnik „Angora”, otrzymała Anna Dudzińska za audioserial Saamowie. Wyrzut sumienia Skandynawii, wyprodukowany przez Fundację Pismo. Jury doceniło reporterską rzetelność i wrażliwość w przedstawieniu losów społeczności przez dziesięciolecia marginalizowanej ze względu na swoją tożsamość etniczną i kulturową. Audioserial opowiada o niesprawiedliwości, uprzedzeniach i wielopokoleniowych traumach, przybliżając słuchaczom mało znaną historię przymusowej norwegizacji Saamów.
Nagroda Radia Łódź za szczególną wrażliwość reporterską (ex aequo)
Michał Słobodzian
Nagrodę za szczególną wrażliwość reporterską w wysokości 5000 zł, ufundowaną przez Radio Łódź otrzymał ex aequo Michał Słobodzian za reportaż Plan B, wyprodukowany przez Polskie Radio Pomorza i Kujaw. Jury doceniło znakomicie skomponowaną i empatyczną opowieść o rodzicach od wielu lat opiekujących się dorosłą córką z niepełnosprawnością. Autor z szacunkiem pokazuje codzienność rodziny znajdującej się w sytuacji, z której nie ma prostego ani dobrego wyjścia.
Nagroda Radia Łódź za szczególną wrażliwość reporterską (ex aequo)
Magdalena Skawińska
Nagrodę za szczególną wrażliwość reporterską w wysokości 5000 zł, ufundowaną przez Radio Łódź otrzymała ex aequo Magdalena Skawińska, która została nagrodzona za reportaż Węzełek, zrealizowany w Studiu Reportażu Polskiego Radia. Jury doceniło wielowątkową opowieść o wypędzonych, przesiedleńcach, migrantach i uchodźcach. Szczególne uznanie wzbudził mistrzowski montaż, dramaturgiczne wykorzystanie ciszy i muzyki oraz zastosowanie węzełków i kluczy jako symboli pamięci, dramatycznych doświadczeń i nadziei.
Nagroda Jury Studentów Uniwersytetu Łódzkiego
Anna Dudzińska
Saamowie. Wyrzut sumienia Skandynawii (opens in a new tab)
Nagrodę Jury Studenckiego otrzymała Anna Dudzińska za audioserial Saamowie. Wyrzut sumienia Skandynawii. Jury wyróżniło poruszające wprowadzenie słuchaczy w historię, o której przez lata mówiło się zbyt mało, oraz opowieść o tożsamości, pamięci i traumach Saamów, osadzoną w charakterystycznym klimacie krajów nordyckich.
Wyróżnienie Jury Studentów Uniwersytetu Łódzkiego
Agnieszka Loch
Dziewczyny dziewczynom (opens in a new tab)
Wyróżnienie Jury Studenckiego otrzymała Agnieszka Loch za reportaż Dziewczyny dziewczynom, wyprodukowany przez Polskie Radio Katowice. Reportaż nagrodzono za stworzenie międzypokoleniowego dialogu z przeszłością, która pozostaje obecna w pamięci społecznej.